Dataset Viewer
Auto-converted to Parquet Duplicate
audio
audioduration (s)
9.13
15.4
text
stringlengths
49
169
Макаркавых Волька. Апавяданне Кузьмы Чорнага. Кааператар Сафрон Дзядзюля
Паркан быў высокі, і Сафрон Дзядзюля не мог бачыць, што жанчына рабіла на могільніку.
Ён толькі заўважыў, што яна адразу накіравалася кудысьці за царкву, дзе чатыры вязы густа ўсцілалі зямлю жоўтым лісцем.
Неўзабаве жанчына зайшла, мусіць, у адну з канцавых хат, бо раптам яе нідзе не відаць стала.
Раптоўная думка, пра якую разварушыла даўнюю прошласць. Успаміны гэтыя былі прыкрыя.
Але з-пад гэтай прыкрасці даволі ўпарта высоўвала галаву ганарыстае задаваленне.
Гэта было таму назад год дзесяць. Сафрон Дзядзюля сватаўся да Макаркавых Волькі.
Вольцы тады было яшчэ не больш васемнаццаці год, і гэта была самая лепшая танцорка і заўзятая весялуха на ўсю вёску.
Сям'я Макаркавых была бежанская. Яшчэ ў імперыялістычную вайну тут з'явіўся высокі чалавек з жонкай і малою дачкою.
Бачачы на возе толькі адну бабу з малой дзяўчынкай, Сафрон так асмялеў каля чужога каня, што надумаўся навырываць з яго хваста валасні сабе на вуду.
Конь хоць быў у аглоблях, але ўхітрыўся так зачапіць нагой Сафрона, што той адразу адцураўся валасні.
Дзяўчынка на возе зарагатала, Сафрон адбегся, хапіў сукаваты пошвырак і смальнуў каню ў бок.
Бежанец астаўся ў вёсцы і праз пэўныя гады Сафрон Дзядзюля пачаў ныць па чорнавалосай Вольцы.
Ён хадзіў за ёю доўга, але ў яе і ў думках не было ісці замуж, і не толькі за яго, але за каго б там ні было.
«Ты такі, што абы дзе сеў, то пасля цябе заўсёды астаецца куча смецця, попелу з папяросы, пяску і гразі з-пад ног».
«Ну, а больш?» — перабіў ён увесь чырвоны ад злосці. «Калі ты возьмеш у рукі якую-небудзь рэч, то адразу пачнеш на ёй цвіком,
цвіком, шклом ці хоць запалкай вырысоўваць сваё прозвішча і зглуміш тое, што трымаеш у руках». «А яшчэ?»
«Што ж далей? Ну, ты, ты пусты ганарлівец. І яшчэ
Апошнія словы Волька сказала гнеўна, гнеў гэты явіўся ў яе нечакана пры ўспаміне аб гэтым выпадку.
ёй наўздагон пайшла заява аб тым, што яна лісіца ў воўчай скуры. І не проста пайшла вучыцца на рабфак, а пралезла туды.
І калі яна працягвае там вучыцца, то гэта няправільна, бо бацька яе заўсёды трымаў сытыя коні.
Ад гэтага каня страшна было падысці. Такія гэта былі кулацкія стаеннікі.
Ён гаварыў, што ў часы бежанства сыты конь у яго быў таму, што ён, каб уцячы ад гарматнага агню, прадаў, што меў, да апошняй ніткі, купіў каня.
Ён пакрысе лез у кааперацыю, у малочную арцель, а пасля і ў сельсавет.
Неяк так выходзіла, што ён заўсёды трапляўся пад рукой, заўсёды ўсё ведаў, заўсёды пра ўсё мог тонка здагадацца.
У гэтай справе Сафрон Дзядзюля быў сапраўдны талент, можна сказаць, глыбокі і тонкі. З некаторага часу ён пачаў нават
дабірацца да раённага цэнтра, каб прымасціцца там, калі не на службу, то на годнасць раённага актывіста.
Але райвыканкам быў ад яго дома далёка, і Дзядзюля задаволіўся тым, што пакінуў за сабой
агульнапрызнаную годнасць то душы ўсіх спраў, то цэнтра ўсіх спраў у сельсавецкім маштабе.
Вядома, з такога чалавека кпілі ў кожнай хаце, але завочы. У вочы
ж ніхто не хацеў з ім звязвацца, кіруючыся прыказкай, што воўк сабакі не баіцца, але звягі не любіць.
Скончылася тым, што словы душа і цэнтр з'ядналі разам і пачалі зваць Дзядзюлю цэнтральнай душой.
І вот гэтая цэнтральная душа здолела так усадзіць свой нос у сельсавецкія справы, што Вольчын бацька ніякай даведкі не дабіўся.
Злосны на ўвесь свет, ён напісаў дачцэ горкую праўду, што не мае больш сіл і цярплівасці.
Даходзілі чуткі, што Вольку з рабфака звольнілі, але дадому яна аднак не прыехала. Яна нібыта недзе асталася на працу, а вечарамі хадзіла ў вячэрнюю школу.
Як бы там ні было, яна аднойчы ўлетку прыехала дадому на два тыдні з прычыны хваробы маці.
Маці памерла і была пахавана ў тым далёкім кутку могільніка пад вязамі, куды цяпер хадзіла прыцемкамі
незнаёмая жанчына. Пасля смерці маці Волька была яшчэ дома дзён чатыры.
Яна крыху змянілася, пасталела, выраўнялася з паставы і стала яшчэ прыгажэйшая, як была.
Дзядзюля бачыў яе здалёку, і як толькі яна паехала ў свой горад, следам за ёю пайшла заява, што яна ў свой час была звольнена з рабфака як кулацкая дачка.
Здарылася так, што бацька яе, тыдняў за пяць да яе прыезду, купіў быў на гадоўлю цяля.
Пасля пахавання жонкі, выпраўляючы Вольку ў горад, ён цяля прадаў і грошы аддаў ёй. Яна не хацела браць, але ён упрасіў яе.
Яму было прыемна хоць так выказаць сваю сардэчнасць да сваёй дачкі, якая толькі адна і асталася цяпер у яго.
Такім парадкам у Дзядзюлеву заяву было ўпісана, што апошнім часам Вольчын бацька займаецца спекуляцыяй цялятамі.
Поўны задавалення, ён слухаў гаворкі, што Волька нібы без працы.
Але праз нейкі час Волька пачала раптам прысылаць бацьку грошы. Устрывожаны Дзядзюля пачаў збіраць весткі пра Вольку,
У тым, значыцца, горадзе яе ўжо не было. Рад не воля, а Дзядзюлю прыйшлося
забыцца на ўсю гэтую справу. Праз некаторы час Волька прыслала бацьку грошы,
але іх ніхто з пошты не забіраў. І яны пайшлі назад. Узнепакоеная Волька напісала бацькаваму суседу,
і той адказаў, што бацька памёр і пахаваны побач магілы маці. Пра Вольку больш нічога не было чуваць.
Жывая карціна ўсяго гэтага і паўстала перад Дзядзюлем, калі незнаёмая жанчына нагадала яму Вольку.
З задаваленнем думаючы аб тым, што ён сваімі заявамі адпомсціўся Вольцы за колішнюю знявагу,
Дзядзюля спакойна клаўся спаць, акругліўшы свае думкі фразай: «Цяпер мы з ёю квіты».
Апрануты ў бобрыкавае паліто, ён нёс свой партфель, мінаючы шырокія завулкі новага калгаснага пасёлка.
За апошнія гады на ранейшай вуліцы асталося не больш палавіны хат. Хто будаваўся, хто выходзіў на шырэйшую разлегласць. Стаяла многа новых дамоў.
Сафрон Дзядзюля таксама жыў ужо ў новым сваім доме з чорным і чыстым ходам.
З поўдня ад пасёлка, як вокам акінуць, цягнуўся нядаўна засаджаны калгасны сад. З другога боку ішлі калгасныя гаспадарчыя пабудовы.
Маладыя таполі, клёны і каштаны стаялі жоўтыя паабапал дарогі.
Каб Волька Макаркавых з'явілася сюды, тут яна ўжо зусім не пазнала б роднай сваёй мясцовасці.
Кааперацыйнае праўленне было ў новым доме за калгасным садам. Пешаходная сцежка вялася паўз самы могільнік.
Падыходзячы да паркана, Сафрон Дзядзюля заўважыў раптам, што на царкоўнай сцяне
вісіць нейкае паліто. Зацікаўлены, ён пералез цераз жэрткі, падышоў. Царква была зусім трухлявая, гнілая,
шалёўка не трымалася на цвіках і сыпалася ўніз парахнелымі кавалкамі. Доўгія цвікі скрозь тырчалі па сцяне.
На адным з гэтых цвікоў і вісела паліто. Паліто было жаночае на ваце з прышытым поясам
і коцікавым каўняром. Шустры верабей шаргануўся аб гэты мяккі каўнер, улятаючы з заўзятым шчэбетам у акно, якое ўжо было без рамы і шкла.
Сафрон Дзядзюля стаяў, задзёршы галаву, здзіўлена разглядаючы паліто. Раптам ён пачуў
шоргат рыдлёўкі аб жвір. Азірнуўшыся, ён убачыў жанчыну. Пазнаў ці здагадаўся,
але ён з першага моманту быў упэўнен, што гэта тая самая, учарашняя.
Каб бліжэй яе разгледзець, ён інстынктыўна падаўся ў той бок і раптам спыніўся, як ашаломонены.
Перад ім была Макаркавых Волька! Гэта была маладая жанчына. Прывабнай сталасцю поўніліся
ўся яе пастава, рухі і рысы. Яна працавала. Рыдлёўкай капала яна зямлю і даводзіла да парадку дзве магілы
пад жоўтымі вязамі. Постаць яе была мажная, і хараство, здаецца, яшчэ большае, як тады, калі яна была маладой дзяўчынай.
Ахоплены незразумелай трывогай, Сафрон Дзяду, Сафрон Дзядзюля ціхом
павярнуўся і шмыгануў за рог царкоўнай сцяны, поўны радасці, што яна яго не заўважыла.
Выглядаючы паловай твару з-за сцяны, ён бачыў, як Волька некалькі разоў разгіналася, каб адпачыць, а пасля зноў бралася за працу.
Хоць Дзядзюля і не разбіраўся лішне ў тонкасцях тых адлюстраванняў, якія кладзе душа на твар, усё ж ён, стоячы тут за сцяной, падумаў, што гэтая жанчына
Сціснуўшы зубы, ён шпарка выскачыў з могільніка і рушыў да сваёй канцылярыі.
мне параілі зайсці да вас. Справа такая, што я прыехала сюды пабыць на магілах сваіх бацькоў.
Я хацела прывесці магілы ў парадак. Чалавек, у якога я начавала, зробіць балясы, каб агарадзіць магілы, але ў яго няма цвікоў.
Змяніўшы голас так, каб яго не пазналі, і заціскаючыся глыбей у цёмны кут, Дзядзюля абазваўся:
«Можна падумаць, што вы вельмі шануеце памяць сваіх бацькоў. Аднак жа на пахаванне бацькі не прыехалі».
«Я тады толькі што скончыла медыцынскі інстытут і адбывала ў раёне першую практыку. Тэлеграма да мяне не дайшла». «Няма цвікоў!» —
Нягледзячы на ўсе заявы, яна скончыла інстытут! І цяпер ужо доктар!
Пануры, як кавалак хмары, ён дацягнуўся дадому і, каб асвяжыць гарачую галаву, перад сном выйшаў у адной бялізне на двор.
ён увесь быў мокры. Падлазячы ў сенцах пад коўдру, ён адчуваў холад. К канцу ночы
ў яго пачало балець горла, зранку яму зусім не здаровілася, а пад вечар высока паднялася тэмпература.
Ён пачаў гаварыць з гарачкі, і сям'ю яго апанавала трывога. Быў вечар.
Волька сядзела ў свайго колішняга суседа за сталом. Ёй было прыемна слухаць успаміны гэтай сям'і аб яе бацьках.
У хату ўвайшла жанчына і пачала расказваць, што Дзядзюля вельмі хворы, а па доктара далёка ў такое надвор'е ехаць. І ў Дзядзюлі ў хаце
аж рукі ломяць з адчаю. Маладая жанчына адразу ўстала і папрасіла правесці яе да Дзядзюлі.
Трэба сказаць, што Дзядзюля быў смелы і храбры толькі там, дзе ўсё добра і лёгка ішлося. Цяпер ім апанавала няшчасце,
прагаварыў ён да жонкі, — гэтая Волька, што прыехала, доктар. Ідзі, пакліч яе».
У гэты момант адчыніліся дзверы, і на парозе з'явілася Волька. Дзядзюля затрапятаўся. «Дзе хворы?» — сказала яна сваім пявучым голасам.
«Як гэта вы маглі так захаладзіцца?» «Мяне прамачыў дождж», — прахрыпеў Дзядзюля.
Я гэтую памылку выпраўлю, абы толькі паправіцца. Лячыце мяне, як мага, прашу вас».
«Дык гэта я ў вас прасіла цвікоў? А я і не пазнала. Нічога, хвароба не страшная, паправіцеся».
Волька пайшла. Праз гадзіны дзве Дзядзюлева жонка прыйшла сказаць, што банькі прыгатаваны. Ліў дождж. Волька ішла лячыць Дзядзюлю.
Яму было горш, хрып ішоў з яго горла. «Аптэка ад вас далёка?» «На станцыі, шэсць кіламетраў».
«Я напішу рэцэпт, а вы ідзіце зараз жа запрагаць каня. Трэба адразу дастаць лякарства. Дайце, на чым напісаць рэцэпт».
Дзядзюлева жонка пачала шукаць паперы, ці вінавата сказала: «Ні кавалка паперы ў хаце няма. У яго ўсе справы ляжаць у канцылярыі.
End of preview. Expand in Data Studio

Макаркавых Волка

Аўтар / Author: Кузьма Чорны
Мова / Language: Беларуская (Belarusian)

Частка калекцыі Ministerskija — выраўнаваныя аўдыёзапісы беларускіх аўдыёкніг з транскрыпцыямі.

Апублікаваных радкоў (HF) 138
Агулам у БД 175
Доўгасць аўдыё 0h36m
Парог даверу ≥ 0.95

Структура

Кожны радок змяшчае:

  • audio — аўдыёфрагмент (~15 с)
  • text — транскрыпцыя (Gemini + ASR выраўнаванне)
  • chunk_uid — унікальны ідэнтыфікатар фрагмента

Апрацоўка

Аўдыёкніга разбіта на кароткія фрагменты і выраўнавана з транскрыпцыямі з дапамогай Gemini і двух незалежных ASR-сістэм. Упэўненасць выраўнавання ≥ 0.95.

Дыктар / Speaker

Кластар speaker_02
Ацэнка падабенства (сярэдняя) 0.923
Найбліжэйшы датасет kuzma_chorny_poshuki_buduchyni_output (0.97)

Вызначана мадэллю WavLM-Base+ (cosine similarity, threshold=0.82).

Downloads last month
42

Collection including fosters/kuzma_chorny_makarkavyh_volka_output